Quantum Nugget #14 — Υπάρχει «Κβαντική Ψυχή»;
Όρος της ημέρας
Quantum consciousness
Ελληνικά: Κβαντική συνείδηση
Η ψυχή είναι ένα από τα αρχαιότερα και βαθύτερα ερωτήματα του ανθρώπου.
Τι είναι αυτό που αισθάνεται;
Τι είναι αυτό που θυμάται, επιθυμεί και αγαπά;
Πώς γεννιέται η προσωπική εμπειρία από την ύλη του σώματος;
Και επιβιώνει κάτι από εμάς όταν το σώμα παύσει να λειτουργεί;
Η Φυσική μπορεί να μελετήσει την ύλη, την ενέργεια και τις αλληλεπιδράσεις τους.
Η Νευροεπιστήμη μπορεί να εξετάσει τη λειτουργία του εγκεφάλου και να συνδέσει συγκεκριμένες εγκεφαλικές διεργασίες με την αντίληψη, τη μνήμη και τη συνειδητή εμπειρία.
Καμία επιβεβαιωμένη επιστημονική θεωρία, όμως, δεν έχει αποδείξει ότι υπάρχει μια ανεξάρτητη «κβαντική ψυχή».
Αφού ο εγκέφαλος αποτελείται από άτομα, δεν είναι κβαντικός;
Στο θεμελιώδες επίπεδο, κάθε υλικό σώμα αποτελείται από σωματίδια και πεδία που υπακούουν στην Κβαντική Φυσική. Αυτό ισχύει για έναν εγκέφαλο, ένα δέντρο, έναν βράχο και ένα άστρο.
Δεν σημαίνει, όμως, ότι κάθε λειτουργία αυτών των πολύπλοκων σωμάτων απαιτεί μια ιδιαίτερη κβαντική εξήγηση.
Το νερό αποτελείται από κβαντικά μόρια, αλλά για να περιγράψουμε ένα κύμα της θάλασσας δεν χρειάζεται να υπολογίσουμε την κυματοσυνάρτηση κάθε μορίου.
Σε διαφορετικές κλίμακες εμφανίζονται διαφορετικά επίπεδα περιγραφής.
Κβαντική βιολογία και κβαντική συνείδηση
Υπάρχουν βιολογικές διεργασίες στις οποίες κβαντικά φαινόμενα μπορεί να διαδραματίζουν ουσιαστικό ρόλο — όπως η σήραγγα σε ορισμένες μοριακές αντιδράσεις και οι μηχανισμοί που μελετώνται στη φωτοσύνθεση ή στον προσανατολισμό ορισμένων ζώων.
Αυτό ονομάζεται κβαντική βιολογία.
Δεν αποτελεί, όμως, απόδειξη ότι η συνείδηση είναι κβαντικό φαινόμενο ή ότι η ψυχή μπορεί να εγκαταλείψει το σώμα και να επιβιώσει ως κβαντική πληροφορία.
Έχουν προταθεί θεωρίες που συνδέουν την κβαντική συνοχή, την κατάρρευση της κυματοσυνάρτησης ή δομές των νευρώνων με τη συνείδηση.
Οι προτάσεις αυτές παραμένουν υποθέσεις: δεν έχουν καθιερωθεί μέσω επαναλαμβανόμενων πειραματικών αποδείξεων ως αποδεκτή εξήγηση της συνείδησης.
Τι μπορεί να πει η επιστήμη για την ψυχή;
Η επιστήμη εξετάζει ισχυρισμούς που μπορούν να οδηγήσουν σε μετρήσιμες και ελέγξιμες προβλέψεις.
Η ψυχή, όταν ορίζεται ως άυλη ή μεταθανάτια ύπαρξη, αποτελεί μεταφυσική, φιλοσοφική ή θεολογική έννοια.
Με αυτόν τον ορισμό, δεν είναι ένα σωματίδιο ή πεδίο που η σημερινή Φυσική μπορεί να ανιχνεύσει.
Αυτό δεν αποτελεί επιστημονική απόδειξη ότι η ψυχή δεν υπάρχει.
Σημαίνει ότι η επιστήμη δεν διαθέτει σήμερα επιβεβαιωμένα δεδομένα για να την περιγράψει ως κβαντικό αντικείμενο.
Η εντιμότητα απαιτεί να αφήσουμε το ερώτημα ανοιχτό εκεί όπου τελειώνουν τα στοιχεία.
Η εικόνα είναι ποιητική και όχι επιστημονική απεικόνιση. Η φωτεινή ανθρώπινη μορφή δεν παριστάνει ένα ανιχνευμένο κβαντικό πεδίο ούτε μια ψυχή που έχει παρατηρηθεί να εγκαταλείπει το σώμα.
Κράτα αυτό:
Η λέξη «κβαντικό» δεν μετατρέπει ένα μυστήριο σε
επιστημονική εξήγηση.
Η Κβαντική Φυσική μπορεί να είναι παράξενη, αλλά δεν αποτελεί άδεια για οποιονδήποτε ισχυρισμό.
Κάθε επιστημονική πρόταση χρειάζεται σαφή μηχανισμό, μαθηματική διατύπωση, ελέγξιμες προβλέψεις και πειραματικές αποδείξεις.
Απόηχος από τους Προγόνους
Η ελληνική λέξη ψυχή συνδέθηκε από πολύ νωρίς με την πνοή και τη ζωή.
Στην ποίηση, στη φιλοσοφία και στη θρησκευτική σκέψη απέκτησε πολλές σημασίες: ζωτική πνοή, εσωτερικός εαυτός, φορέας της συνείδησης, αρχή της ζωής ή αθάνατη υπόσταση.
Οι αρχαίοι Έλληνες δεν έδωσαν μία κοινή απάντηση.
Ο Όμηρος, οι Ορφικοί, ο Πλάτων, ο Αριστοτέλης και οι Επικούρειοι δεν μίλησαν για την ψυχή με τον ίδιο τρόπο.
Αυτή η πολυφωνία δεν είναι αδυναμία. Είναι μαρτυρία της δυσκολίας και του βάθους του ερωτήματος.
Η Φυσική ερευνά από τι αποτελείται ο κόσμος και πώς μεταβάλλεται.
Η Νευροεπιστήμη ερευνά πώς λειτουργεί ο εγκέφαλος.
Η Φιλοσοφία ρωτά τι σημαίνει να βιώνεις, να γνωρίζεις και να είσαι.
Ίσως το αληθινό θαύμα να μη βρίσκεται σε μια εύκολη απάντηση, αλλά στην ίδια την ικανότητά μας να αναρωτιόμαστε:
Τι είναι η συνείδηση;
Πώς γεννιέται η αίσθηση του εαυτού;
Και ποιος είναι αυτός που βιώνει, θυμάται και ρωτά;
Η επιστήμη εξακολουθεί να εξετάζει όσα από αυτά
