Από τον Ίναχο στον Νείλο
Ένα γένος Δύο ποταμοί
Ένα γένος. Δύο ποταμοί.
Και ανάμεσά τους ένα ταξίδι που έγινε γενεαλογία.
Προοίμιο
Δύο ποταμοί ανοίγουν την ίδια ιστορία
Οι αρχαίες παραδόσεις δεν άφησαν την Ελλάδα και την Αίγυπτο σε δύο ξέχωρους κόσμους. Τις ένωσαν με γενεαλογίες, ταξίδια και ποταμούς. Ο Ίναχος κυλούσε στο Άργος. Ο Νείλος διέσχιζε την Αίγυπτο. Μα στη μνήμη των παλαιών αφηγήσεων οι δύο ποταμοί ανήκαν στην ίδια μεγάλη οικογένεια των υδάτων.
Από τον Ίναχο καταγόταν η Ιώ. Ο δρόμος της θα την οδηγούσε μακριά από την πατρίδα της, ώσπου τα βήματά της θα σταματούσαν στις όχθες του Νείλου. Εκεί η περιπλάνηση έπαψε και άρχισε μια νέα γενιά.
Για να ακολουθήσουμε αυτή τη γενιά, δεν χρειάζεται να κρατήσουμε στο μυαλό μας έναν σωρό από ονόματα. Θα την παρακολουθούμε όπως μεγαλώνει ένα δέντρο: ένας κορμός, λίγα καθαρά κλαδιά και, κάθε φορά, ένας δρόμος που συνεχίζεται.
Ένα γένος. Δύο ποταμοί. Και ανάμεσά τους ένα ταξίδι που έγινε γενεαλογία.
Κεφάλαιο 1
Ένα γένος · δύο ποταμοί
Πριν ακόμη η Ιώ αντικρίσει την Αίγυπτο, η αφήγηση είχε ενώσει τον τόπο της με τον Νείλο. Ο Ίναχος και ο Νείλος παρουσιάζονται στις αρχαίες γενεαλογικές παραδόσεις ως παιδιά του Ωκεανού και της Τηθύος. Ο ένας έγινε το ποτάμι του Άργους· ο άλλος η μεγάλη αρτηρία της Αιγύπτου.
Η Ιώ ανήκε στη γραμμή του Ινάχου. Όταν, λοιπόν, έφθασε στον Νείλο, δεν βρέθηκε έξω από τον κόσμο της γενιάς της. Ο ποταμός που την υποδέχθηκε ήταν μακρινός συγγενής του ποταμού που είχε αφήσει πίσω.
Το πρώτο μικρό δέντρο του βιβλίου
Ο Ωκεανός και η Τηθύς βρίσκονται στην κορυφή της γενεαλογικής μνήμης. Από αυτούς ξεκινούν δύο ποτάμια που, μέσα στην αφήγηση, θα ενώσουν το Άργος με την Αίγυπτο.
Κεφάλαιο 2
Η Ιώ φθάνει στον Νείλο
Η Ιώ είχε περάσει θάλασσες και στεριές. Το ταξίδι της ανήκει σε άλλη, μεγάλη αφήγηση· εδώ στεκόμαστε στη στιγμή κατά την οποία ο δρόμος της παύει να είναι φυγή. Στην Αίγυπτο η περιπλάνηση τελειώνει, η Ιώ ξαναβρίσκει την ανθρώπινη μορφή της και γεννά από τον Δία τον Έπαφο.
Ο Έπαφος δεν μένει απλώς ένα παιδί της περιπλανώμενης Ιούς. Μεγαλώνει, γίνεται βασιλεύς της Αιγύπτου και παντρεύεται τη Μέμφιδα, κόρη του Νείλου. Με αυτόν τον γάμο οι δύο γραμμές ενώνονται ακόμη στενότερα: η γενιά που ξεκίνησε από τον Ίναχο συνδέεται με την ίδια την οικογένεια του αιγυπτιακού ποταμού.
Από τον Έπαφο και τη Μέμφιδα γεννιέται η Λιβύη. Το όνομά της απλώνεται πάνω στη βορειοαφρικανική γη και η αφήγησή μας ριζώνει πλέον οριστικά στην Αφρική.
Η Ιώ έφθασε κυνηγημένη. Ο Έπαφος μεγάλωσε ως βασιλεύς. Η φυγή έγινε ρίζα.
Κεφάλαιο 3
Το γένος ριζώνει στην Αφρική
Η Λιβύη ενώθηκε με τον Ποσειδώνα και απέκτησε δύο δίδυμους γιους, τον Βήλο και τον Αγήνορα. Για λίγο οι δύο αδελφοί ανήκουν στην ίδια εικόνα. Ύστερα οι δρόμοι τους χωρίζουν.
Ο Αγήνωρ κατευθύνεται προς τη Φοινίκη. Από τη γενιά του θα ξεπηδήσουν πρόσωπα που θα γεμίσουν άλλες μεγάλες αφηγήσεις. Θα αναφέρουμε το κλαδί του, για να παραμείνει ακέραιο το δέντρο, αλλά δεν θα το ακολουθήσουμε κατά πόδας.
Ο Βήλος μένει στην Αίγυπτο και βασιλεύει εκεί. Παντρεύεται την Αγχινόη, κόρη του Νείλου, και αποκτά δύο δίδυμους γιους: τον Αίγυπτο και τον Δαναό. Μια ακόμη γενιά ενώνεται με τον ποταμό και μια ακόμη διακλάδωση ετοιμάζεται.
Ο δρόμος του Αγήνορος συνεχίζεται… Η δική μας αφήγηση παραμένει στις όχθες του Νείλου.
Κεφάλαιο 4
Οι δύο γιοι του Βήλου
Ο Αίγυπτος και ο Δαναός ήρθαν μαζί στον κόσμο, αλλά δεν επρόκειτο να ακολουθήσουν τον ίδιο δρόμο. Ο Βήλος τοποθέτησε τον Αίγυπτο στην Αραβία και τον Δαναό στη Λιβύη. Ο Αίγυπτος προχώρησε προς τη χώρα των Μελαμπόδων, την υπέταξε και, κατά την παράδοση, της έδωσε το όνομά του.
Έτσι το όνομα ενός προσώπου έγινε όνομα τόπου. Η κάρτα που ακολουθεί δεν διακόπτει την ιστορία· κρατά για λίγο ανοιχτή αυτή τη στιγμή, ώστε ο αναγνώστης να δει το όνομα να περνά από τον άνθρωπο στη χώρα.
Κάρτα ανακάλυψης
Αίγυπτος
Τα χρόνια πέρασαν. Ο Αίγυπτος απέκτησε πενήντα γιους και ο Δαναός πενήντα κόρες. Δύο πολυάριθμες οικογένειες μεγάλωναν στις δύο πλευρές μιας διαφοράς που σύντομα θα γινόταν σύγκρουση.
Κεφάλαιο 5
Οι δρόμοι χωρίζουν
Ο Δαναός φοβήθηκε ότι οι γιοι του Αιγύπτου θα στρέφονταν εναντίον του. Με τη συμβουλή της Αθηνάς κατασκεύασε πλοίο με πενήντα κουπιά, επιβίβασε τις πενήντα κόρες του και άφησε πίσω τη Λιβύη. Σταμάτησε στη Ρόδο και έπειτα συνέχισε προς το Άργος.
Δεν ταξίδευε, όμως, προς έναν τόπο χωρίς δεσμό με τη γενιά του. Επέστρεφε στη γη της μακρινής προγόνου του, της Ιούς. Εκεί ο βασιλεύς Γελάνωρ τού παρέδωσε την εξουσία και οι κάτοικοι ονομάστηκαν από εκείνον Δαναοί.
Ο Δαναός επιστρέφει, λοιπόν, το γένος της Ιούς στο Άργος. Η κίνηση σχηματίζει έναν μεγάλο κύκλο: Ίναχος, Ιώ, Νείλος και πάλι Άργος. Όμως η δική μας ιστορία δεν επιβιβάζεται στο πλοίο του. Στέκεται στην όχθη και το παρακολουθεί να απομακρύνεται.
Η γέφυρα προς το δεύτερο μέρος
Ο Αγήνωρ ακολούθησε τον δρόμο του προς την Ανατολή. Ο Δαναός πήρε τον θαλάσσιο δρόμο προς το Άργος. Τα κλαδιά τους συνεχίζουν σε άλλες ιστορίες και θα τα συναντήσουμε ξανά όταν έρθει η ώρα.
Εμείς μένουμε εδώ. Μπροστά μας κυλά ο Νείλος, ο ποταμός που υποδέχθηκε την Ιώ, συνδέθηκε δύο φορές με τους απογόνους της και έδωσε ζωή στη χώρα όπου η γενιά της βασίλευσε.
Τώρα τα πρόσωπα παραμερίζουν για λίγο και ο ίδιος ο τόπος έρχεται στο προσκήνιο. Θα ακολουθήσουμε τον ποταμό, θα γνωρίσουμε τα ονόματά του, τη γη που ποτίζει και τις πόλεις που υψώθηκαν στις όχθες του.
Ο δρόμος τους συνεχίζεται… Η δική μας αφήγηση παραμένει στις όχθες του Νείλου.
Επιστροφή στην αρχή ↑
